آیا ما خشن تر شده ایم؟ زندگی از آمار قتل و نزاع در ایران: 34 درصد قتل ها خانوادگی است

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی یزدی نیوز، در روزگاری که نزاع و درگیری و قاعدتا فحش و ناسزا جزء جدایی ناپذیر خیابان های شهرهایش شده چگونه می توان به کودک آموخت که باید با حرف و سخن مشکلات خود را حل کند نه دعوا و داد و بیداد. نیازی نیست صفحات حوادث روزنامه ها را بخوانی یا فیلم های منتشر شده از خشونت های سارقان و زورگیران و درگیری های پلیس با عربده کشان پارک را ببینی تا خشونت جامعه را لمس کنی. این روزها هر تاکسی سوار شدن یا هر تصادف کوچک غیرعمدی این پتانسیل را دارد که تبدیل به مشاجره و یا حتی دعوا و بزن بزن شود.

بر اساس آمارهای پزشکی قانونی به طور میانگین روزانه1600شهروند به دلیل نزاع و درگیری به این ارگان مراجعه می کنند و تشکیل پرونده می دهند که در این میان تهران رتبه اول را دارد. یعنی هر ساعت 66نفر با هم درگیر شدند که منجر به جرح شده است.

آمارهای پزشکی قانونی نشان می دهد که در سال 1393، 589هزار و 602 نفر به منظور معاینات صدمات ناشی ا ز نزاع به پزشکی قانونی مراجعه کردند که اگرچه این آمار نسبت به سال قبل از آن که تعداد پرونده های نزاع منجر به جرح تشکیل شده 607هزار و 349 بوده، کاهش 9/2(دو و نه دهم) درصدی داشته اما همچنان به زعم کارشناسان آسیب های اجتماعی نگران کننده است.

اگرچه آمارهای نزاع منجر به جرح در سال های گذشته تهران را در صدر این آمارهای نشانده است اما اگر پرونده های نزاع را بر حسب جمعیت هر استان بررسی کنیم استان چهارمحال و بختیاری در 10ماهه نخست سال 93 با آمار یک پرونده به ازای 4/98(98و 4دهم)نفر صدرنشین این آمار است و تهران در رده یازدهم قرار می گیرد. البته استان سیستان و بلوچستان در این میان با آمار یک پرونده به ازای هر4/369(369 و 4دهم)نفر در رتبه آخر این جدول و به عنوان کم نزاع ترین استان قرار می گیرد.

در سه ماهه نخست سال 94 نیز 151هزار و 375مصدوم نزاع به پزشکی قانونی مراجعه کردند که این آمار نسبت به مدت مشابه سال قبل که آمار مراجعان 161هزار و 611نفر بوده، 3/6(شش و سه دهم)درصد کاهش داشته است. بر اساس این آمار استان های تهران با 26هزار و 736نفر، خراسان رضوی با 130هزار و 141نفر و اصفهان با10هزار و  813نفر بیشترین و استان های خراسان جنوبی با 925نفر، ایلام با 945نفر و سمنان با هزار و 213نفر کمترین آمار مراجعان را داشته اند.شاید ذکر این نکته هم جالب باشد که در تابستان آمار مراجعان مصدوم ناشی از درگیری به پزشکی قانونی همواره بیش از سایر فصول سال است که به گفته کارشناسان اجتماعی کم شدن آستانه تحمل افراد بر اثر گرما یکی از مهمترین دلایل این امر است.

افزایش زیاد نسبت نزاع های عمد به غیرعمد

به گفته رییس اداره اجتماعی حوزه پیشگیری و وقوع جرم قوه قضاییه در سال 91 بررسی های این قوه نشان می دهد آمار نزاع های خیابانی در دو سال منتهی به این سال  نسبت به سال های قبل افزایش یافته است و نسبت نزاع خیابانی عمد به غیر عمد از 30 به 70 به 70به30 رسیده است.جعفر بای دلیل این افزایش نزاع های خیابانی را شرایط اجتماعی مختلف مانند بیکاری، نبود شادی و نشاط، خبرهای نگران کننده، تورم و برخوردهای نامناسب در خیابان دانست و افزود: نقص در فرایند جامعه پذیری باعث ایجاد نابهنجاری ها و کج رفتاری ها می شود.هرگونه اختلال در نهادهای خانواده، مدرسه، دانشگاه، پادگان، رسانه و … خود را در قالب رفتارهای مجرمانه نشان خواهد داد.

70درصد از قتل ها بر اثر جنونی آنی است

البته این آمارها در برگیرنده همه درگیری ها و نزاع هایی که در سطح شهرها و روستاهای کشور در می گیرد نیست. زیرا بسیاری از نزاع و درگیری های خیابانی بدون مصدوم و تشکیل پرونده به پایان می رسد.

هرچند قاضی عزیز محمدی در گفتگو با مهر معتقد است که این آمار باز هم واقعی نیست چرا که برخی دعواها شاید منجر به ضرب و جرح نشود. با این حال وضعیت نگران کننده است. وی در مورد اینکه پرونده های قتل از نزاع و درگیری نشات می گیرد می گوید: در این پرونده ها مسائل ناموسی، اخلاقی، قومیتی، مالی و درگیری و دعوا دخیل است که اگر از زمان آغاز به کار دادسرای کیفری استان تهران یعنی سال 81تا94 آمار بگیرید این افزایش پرونده ها را مشاهده خواهید کرد.

این قاضی ویژه رسیدگی به پرونده های قتل با بیان اینکه نمی توان تنها فشار اجتماعی و یا کاهش قدرت تحمل را دلیل بروز نزاع و درگیری عنوان کرد، می افزاید: فشارهای مالی، اقتصادی، اجتماعی و حتی اخلاقی هم تاثیرگذار است. با این حال وقتی به پرونده قتلها رجوع می کنید می بینید که فرد قاتل خودش از اقدامی که انجام داده متحیر است و به نوعی در آن لحظه جنون آنی به وی دست داده که 70درصد این پرونده ها را همین جنون آنی تشکیل می دهند. البته برخی می گویند فصل یا ماه بر روی نزاع تاثیرگذار است که اینطور نیست چرا که نزاع منجر به قتل تنها در چند ثانیه رخ می دهد و این قتل های چند ثانیه ای هشداری است تا برای پیشگیری از آن اقدام کنیم.

مرگ روزانه5/2نفر ناشی از سلاح سرد

نزاع و درگیری ها زمانی بیشتر نگران کننده می شود که بدانیم سهم آنها در عوامل قتل بین 20تا30درصد است.به گفته هادی مصطفایی معاون مبارزه با جرایم جنایی پلیس آگاهی نزاع سهم 20تا30درصدی در وقوع قتل ها در کشور داشته است.

آمارهای پزشکی قانونی حاکی از مرگ سالانه 900تا950نفر ناشی از سلاح سرد است که در اتاق تشریح تشخیص داده می شود. این آمار به معنای مرگ روزانه 5/2(دو نیم) نفر با سلاح سرد به طور میانگین در کشور است. بر اساس پرونده های ارجاعی به پزشکی قانونی در دهه 80 خورشیدی(از سال 80تا89) 11هزار و 119نفر بر اثر اصابت سلاح سرد جان خود را از دست داده اند. یعنی به طور میانگین یک هزار و 119نفر در هر سال. اما این میزان در سال 90 به 847نفر در سراسر کشور رسیده است که تهران و خراسان رضوی با 80کشته بیشترین تعداد مقتولان با سلاح سرد را داشته اند. به گفته سردار احمدی مقدم رئیس سابق نیروی انتظامی تعداد قتل ها به ازای هر 100هزار نفر جمعیت کاهش داشته است. به گونه ای که با توجه به افزایش 10میلیون نفری جمعیت کشور در دهه80 وقوع قتل عمد از دو هزار و 109 نفر  در سال 80 به دو هزار و 277 نفر در سال 89رسیده است که به معنای کاهش نرخ قتل از  3/3(سه و سه دهم) در 100هزار نفر در سال 80 به 1/3 (سه و یک دهم) در 100هزار نفر در سال 89 رسیده است.

34درصد قتل ها در کشور خانوادگی است

خشونت تنها به خیابان و نزاع و درگیری های خیابانی ختم نمی شود. زمانی که خشونت در جامعه عادی می شود به حوزه روابط خانوادگی نیز کشیده می شود. شاید به همین دلیل است که به گفته معاون مبارزه با جرایم جنایی پلیس آگاهی، 34درصد از قتل های کشور خانوادگی است که با احتساب سالانه 1800فقره قتل در کشور، قتل های خانوادگی حدود600قتل می شود که به معنای روزانه دو قتل خانوادگی است. ضمن اینکه همسرکشی همچنان مهمترین قتل خانوادگی محسوب می شود. حدود 20درصد از قربانیان قتل های خانوادگی نیز زنان هستند

این آمارها و دهها آمار مشابه از افزایش خشونت در میان ایرانیان لزوم بررسی بیشتر این آسیب اجتماعی را گوشزد می کند. آسیبی که می تواند طیف گسترده ای از دلایل از گرما و شرایط آب و هوایی گرفته تا فشارهای اقتصادی و کاهش رفاه عمومی را در برگیرد. بر این اساس گروه شفقنا زندگی تلاش دارد در سلسله گفتگوهایی به بررسی بیشتر این معضل و راهکارهایی برای کاهش خشونت ها در جامعه بپردازد.

گزارش: الیزا ذوالقدر/شفتا